Nakaz remontu z PINB. Co zrobić krok po kroku
Wspólnota dostała decyzję nadzoru budowlanego nakazującą remont elewacji, balkonów lub dachu. Wyjaśniamy, ile macie czasu, jak rozmawiać z inspektorem i jak nie dopuścić do egzekucji.
W skrócie
- Decyzja PINB wydana na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nakazuje usunięcie nieprawidłowości w określonym terminie.
- Na odwołanie do wojewódzkiego inspektora macie 14 dni od doręczenia. Składa się je za pośrednictwem PINB.
- Jeżeli termin jest nierealny, można wnioskować o jego zmianę, ale trzeba pokazać, że wspólnota realnie działa.
- Niewykonanie nakazu kończy się egzekucją: grzywną w celu przymuszenia do 50 000 zł (przy obowiązku utrzymania estetyki budynku nakładaną wielokrotnie, łącznie do 200 000 zł) albo wykonaniem zastępczym na koszt wspólnoty.
- Niezależnie od nakazu wspólnota odpowiada za szkody wyrządzone przez odpadające elementy budynku.
List z powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego zwykle trafia do zarządu wspólnoty w najgorszym momencie: fundusz remontowy jest pusty, a właściciele nie chcą słyszeć o wyższych zaliczkach. Dobra wiadomość jest taka, że decyzja PINB nie jest wyrokiem. To początek procedury, w której wspólnota ma realny wpływ na zakres, terminy i sposób wykonania prac. Pod warunkiem, że nie przeczeka pierwszych tygodni.
Skąd bierze się nakaz remontu
Zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca budynku musi utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym. W kamienicy z wyodrębnionymi lokalami obowiązek ten dotyczy części wspólnych, czyli przede wszystkim elewacji, dachu, klatek schodowych i konstrukcji.
Inspektor dowiaduje się o problemie najczęściej na trzy sposoby:
- z protokołu kontroli okresowej, którą zgodnie z art. 62 trzeba przeprowadzać co roku (stan elementów narażonych na wpływy atmosferyczne) i co pięć lat (stan techniczny i estetyka całego budynku),
- ze zgłoszenia mieszkańca, sąsiada, przechodnia albo straży miejskiej, zwłaszcza gdy z elewacji odpadł tynk lub fragment gzymsu,
- z własnej kontroli prowadzonej na przykład po wichurze albo w ramach akcji obejmującej całą ulicę.
Warto wiedzieć
Protokół kontroli pięcioletniej to pierwszy dokument, o który poprosi inspektor. Jeżeli wskazywał zły stan elewacji, a wspólnota nic nie zrobiła, trudno później tłumaczyć się zaskoczeniem.
Co zawiera decyzja PINB
Na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego inspektor nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i określa termin. Dzieje się tak, gdy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym, może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia albo środowisku, jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem lub swoim wyglądem szpeci otoczenie. W poważnych przypadkach decyzja może dodatkowo zakazać użytkowania budynku lub jego części do czasu usunięcia nieprawidłowości.
Czytając decyzję, sprawdźcie przede wszystkim:
- zakres: czy chodzi o konkretne elementy (balkony, gzymsy, rynny), czy o całą elewację i dach,
- termin wykonania i ewentualny rygor natychmiastowej wykonalności,
- pouczenie o odwołaniu i datę doręczenia, od której liczy się 14 dni,
- czy decyzja wymaga wcześniej ekspertyzy albo dokumentacji, na przykład oceny stanu technicznego balkonów.
Plan działania krok po kroku
- Zabezpieczcie zagrożenie od razu. Siatki, daszki ochronne nad wejściem, skucie luźnych fragmentów. To nie czeka na uchwałę ani na kredyt. Chroni ludzi i ogranicza odpowiedzialność wspólnoty za szkody.
- Sprawdźcie termin na odwołanie. Odwołanie ma sens, gdy decyzja jest błędna co do faktów, zakresu albo adresata. Jeśli zakres jest trafny, a problemem są tylko pieniądze i czas, lepszą drogą jest zwykle wniosek o zmianę terminu.
- Zlećcie ocenę stanu technicznego i szacunek kosztów. Osoba z uprawnieniami budowlanymi powinna określić, co jest pilne, a co może poczekać. Bez tego nie da się rozmawiać ani z inspektorem, ani z bankiem, ani z właścicielami.
- Ustalcie status konserwatorski budynku. Rejestr zabytków, gminna ewidencja, ochrona w planie miejscowym. Od tego zależy, ile potrwają pozwolenia. Szczegóły opisujemy w artykule o remoncie kamienicy zabytkowej.
- Przygotujcie plan finansowania. Fundusz remontowy, kredyt z premią remontową BGK, dotacje konserwatorskie i inne źródła opisujemy w poradniku jak sfinansować remont kamienicy.
- Podejmijcie uchwałę. Remont wykraczający poza bieżącą konserwację i kredyt wymagają zgody właścicieli. Gotowy wzór znajdziecie w artykule o uchwale wspólnoty w sprawie remontu.
- Informujcie inspektora na piśmie. Każdy krok (zlecona ekspertyza, uchwała, wniosek o pozwolenie, umowa z wykonawcą) warto dokumentować i przesyłać do PINB. To najlepszy argument przy wniosku o przedłużenie terminu.
Gdy termin jest nierealny
Inspektorzy często wyznaczają terminy, które w kamienicy zabytkowej są nie do dotrzymania. Samo uzyskanie pozwolenia konserwatora i pozwolenia na budowę potrafi zająć kilka miesięcy, a prace elewacyjne da się prowadzić tylko w sprzyjającej pogodzie.
Ostateczną decyzję można zmienić na wniosek strony na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeśli przemawia za tym słuszny interes strony, a przepisy szczególne temu nie sprzeciwiają się. W praktyce wniosek o wydłużenie terminu ma szansę, gdy zawiera:
- harmonogram prac z realnymi datami etapów,
- dowody, że wspólnota działa: zlecona ekspertyza, podjęta uchwała, złożony wniosek o pozwolenie lub dotację,
- informację o tym, jak zabezpieczono zagrożenie do czasu remontu.
Uwaga
Wniosek złożony dzień przed upływem terminu, bez żadnych dowodów działania, rzadko kończy się sukcesem. Najlepiej złożyć go wtedy, gdy wiadomo już, czego wymaga konserwator i ile potrwa procedura.
Co grozi za niewykonanie nakazu
Decyzja PINB jest egzekwowana w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to w praktyce dwie drogi:
- grzywnę w celu przymuszenia, czyli środek, który ma skłonić do wykonania obowiązku,
- wykonanie zastępcze, czyli zlecenie prac przez organ i obciążenie kosztami wspólnoty. Wspólnota nie wybiera wtedy ani wykonawcy, ani technologii, ani ceny, a organ może zażądać zaliczki na koszty.
Ile wynosi grzywna
| Sytuacja | Wysokość grzywny w celu przymuszenia |
|---|---|
| Obowiązek z Prawa budowlanego, np. usunięcie zagrożenia, naprawa balkonów lub dachu | Grzywna jednorazowa, do 50 000 zł wobec wspólnoty, do 10 000 zł wobec osoby fizycznej |
| Obowiązek utrzymania budynku w stanie nieoszpecającym otoczenia, np. zniszczona elewacja | Grzywna może być nakładana wielokrotnie, każdorazowo do 50 000 zł, łącznie do 200 000 zł wobec wspólnoty (wobec osoby fizycznej każdorazowo do 10 000 zł, łącznie do 50 000 zł) |
Podstawą jest art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna nie zwalnia z obowiązku remontu, a jeżeli wspólnota wykona obowiązek, może wnioskować o umorzenie grzywny lub zwrot części wpłaconej kwoty. Ważne dla zarządu i zarządcy: gdy zobowiązaną jest jednostka organizacyjna, taka jak wspólnota, grzywnę nakłada się na jej ustawowego przedstawiciela lub na osobę, która bezpośrednio czuwa nad wykonywaniem obowiązku, a jednocześnie, jeśli to niezbędne, także na samą wspólnotę (art. 120 tej ustawy). Wobec osoby fizycznej obowiązują limity dla osób fizycznych podane w tabeli.
Prawo budowlane przewiduje także odpowiedzialność za wykroczenie, karę grzywny, za niewykonywanie obowiązku utrzymania budynku w należytym stanie. Osobną sprawą jest odpowiedzialność cywilna: zgodnie z art. 434 Kodeksu cywilnego za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiada jej samoistny posiadacz, chyba że szkoda nie wynikła z braku utrzymania budynku w należytym stanie ani z wady w budowie. Fragment gzymsu spadający na samochód albo przechodnia to właśnie taki przypadek.
Ile to realnie trwa
W kamienicy bez ochrony konserwatorskiej, przy sprawnej wspólnocie, od decyzji PINB do rozpoczęcia prac mija zwykle kilka miesięcy. W budynku zabytkowym trzeba doliczyć czas na zalecenia konserwatorskie, badania i pozwolenia. Dlatego najważniejsze jest, żeby pierwsze kroki zrobić w ciągu pierwszych tygodni od doręczenia decyzji, a nie po kolejnym piśmie z inspektoratu.
Najczęstsze pytania
Jaka jest kara za niewykonanie nakazu PINB?
Najczęściej grzywna w celu przymuszenia. Przy obowiązkach z Prawa budowlanego jest jednorazowa, do 50 000 zł wobec wspólnoty. Gdy chodzi o utrzymanie budynku w stanie nieoszpecającym otoczenia, może być nakładana wielokrotnie, łącznie do 200 000 zł. Alternatywą jest wykonanie zastępcze na koszt wspólnoty.
Ile mamy czasu na odwołanie od decyzji PINB?
14 dni od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie kieruje się do wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, ale składa za pośrednictwem PINB, który wydał decyzję.
Czy PINB może przedłużyć termin wykonania nakazu?
Tak. Ostateczną decyzję można zmienić na wniosek strony na podstawie art. 155 k.p.a. Wniosek ma największe szanse, gdy zawiera harmonogram i dowody, że wspólnota realnie przygotowuje remont.
Kto odpowiada za wykonanie nakazu: zarządca czy wspólnota?
Obowiązek utrzymania budynku spoczywa na właścicielu lub zarządcy (art. 61 Prawa budowlanego). W praktyce decyzja dotyczy wspólnoty, a jej wykonanie organizuje zarząd lub zarządca, który potrzebuje do tego uchwały właścicieli.
Co jeśli wspólnota nie ma pieniędzy na remont?
Brak środków nie zwalnia z obowiązku, ale wpływa na plan działania. Warto od razu zabezpieczyć zagrożenie i równolegle przygotować finansowanie: kredyt z premią remontową BGK, dotacje konserwatorskie, etapowanie prac. Pomagamy przygotować taki plan.
Czy nakaz dotyczy całej elewacji?
Nie zawsze. Zakres wynika z treści decyzji. Czasem chodzi tylko o balkony, gzymsy albo obróbki blacharskie. Warto wykorzystać ten moment do zaplanowania szerszego remontu, ale nakaz egzekwowany jest w zakresie, który wskazał inspektor.
Macie podobną sytuację?
Przyjedziemy, obejrzymy budynek i powiemy, jakie macie możliwości. Oględziny i wstępna analiza są bezpłatne.
Podstawy prawne i źródła
- Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.), art. 61, 62, 66.
- Ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 127–129, 155.
- Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2026 poz. 268), art. 120, 121, 127–128.
- Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 434.
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na październik 2026 r. Nie stanowi porady prawnej. Przepisy i warunki programów finansowania zmieniają się, dlatego przed podjęciem decyzji sprawdźcie aktualne brzmienie przepisów lub skontaktujcie się z nami albo z prawnikiem. Autor: zespół ATSOL Sp. z o.o.
Czytaj dalej
Jak sfinansować remont kamienicy
Fundusz remontowy, kredyt, premia remontowa BGK, dotacje konserwatorskie i inne źródła.
Przeczytaj poradnikRemont kamienicy zabytkowej: formalności w 2026
Rejestr, gminna ewidencja, pozwolenie konserwatora i nowe zgłoszenie z art. 36aa.
Przeczytaj poradnikUchwała wspólnoty w sprawie remontu (ze wzorem)
Co musi zawierać uchwała, jak liczyć głosy i jak przekonać właścicieli.
Przeczytaj poradnik